Karong gi-disqualify na sa Commission on Elections (Comelec) ang Smartmatic sa subasta sa pag-suplay og vote counting machines ug automated election services sa lokal ug nasudnong eleksiyon sa Mayo 2025, mas daghan ang mga pangutana nga angay’ng tubagon nilang Comelec Chairman George Garcia ug kaubanan:
• Unsa may aktuwal nga kalapasan nga nahimo sa Smartmatic nga mao ray nakadaog
nga supplier sa tanang automated elections sukad sa 2010?; ug
• Unsa may mga implikasyon sa disqualification sa Smartmatic sa kaligdong sa
nangaging mga eleksiyon, labi na sa eleksiyong presidensiyal sa Mayo 2022?
* * *
Sa akong pagsuwat ini, wa pa isulti ni Garcia unsay rason sa pag-disqualify sa
Smartmatic sa subasta sa P18.8 bilyones nga kontrata sa mas modernong
automated election system sa 2025. Iya hinuong giklaro nga ang disqualification di
tungod sa petisyon sa grupo ni retired general ug kanhi Secretary Eliseo Rio Jr. sa
Department of Information and Communications Technology (DICT).
Klaro nga naglikay si Garcia sa komplikasyon nga mamugna sa pagpatigbabaw sa
petisyon nilang Rio ug kaubanan: Mapahimutang sa pagduda ang ka-lehitimo sa
mandato ni Presidente Ferdinand Marcos Jr.
* * *
Posibleng gamiton sa Comelec nga rason sa pagsalikway sa Smartmatic mao ang
eskandalo nga naglambigit ni kanhi Comelec Chairman Andres Bautista. Kinsa gikiha
sa Estados Unidos tungod sa giingong P1 bilyon nga suborno nga iyang nadawat
dayong eleksiyon niadtong 2016.
Pero wa nganli ang Smartmatic sa kasong gipasaka sa US Department of Homeland
Security, bisan kon ang mga detalye sa kiha nitakdo sa kompaniya. Kinahanglan sang
ipasabot: Kon nakumbinser ang Comelec nga gisuburnohan sa Smartmatic si
Bautista, unsa may implikasyon sa kaligdong sa eleksiyong presidensiyal sa 2016
nga nadaog ni kanhi Presidente Rodrigo Duterte?
* * *
Hangtod karon wa pa matarung pagtubag ang mga pagduda nilang Rio ug ubang IT
experts sa kadudahang transmissions sa vote counting machines ngadto sa servers
sa Comelec sa eleksiyon sa niaging tuig. Mosamot pa gyod ang pagduda bisan
unsaon pagpasabot sa Comelec ning ilang pag-disqualify sa Smartmartic.
Duna hinuon koy nailhang mga politiko nga nagsugod na og pangadam sa eleksiyon
sa 2025. Nadasig kay nakumbinser na untang wa silay dag-anan sa umaabot nga
mga eleksiyon kon dumalahon gihapon sa Smartmatic.
* * *